مصالح هوشمند معماری

در مجمع عمومی سازمان ملل متحد سه هدف مرتبط اساس آرمان دستیابی به توسعه پایدار برای همه تا 2030 بیان شده است . این سه هدف عبارتند از :  1- حصول اطمـینان از دسترسی 2- همگانی به خدمات انرژی امروزی 3- دوبرابر کردن نسبت بهبود در کارآیی انرژی ،  دوبرابر کردن سهم انرژی تجدیدپذیر در ترکیب انرژی جهانی این سه هدف، که هریک به نوبه خود مهم است، در موارد بسیاری یکدیگر را تقویت می کنند: فن آوری های انرژی تجدیدپذیر که روز به روز مقرون به صرفه تر می شوند دارند خدمات انرژی مدرن را به جوامع روستایی می آورند.

حدیثه کامران کسمایی در مقاله ای تحت عنوان نگرشها و اصول در معماري پایدار می نویسد : این نگرش به طور کلی براي جلوگیري از تخریب طبیعت و حفاظت از محیط زیست و توجه به نسل هاي آینده می باشد ، به طور خلاصه منظور از بوم شناسی ساختمان این است که بر قابلیت ساختمان براي تلفیق عوامل محیطی و جوي و تبدیل آنها به صورت کیفیت هاي فضایی و آسایش و فرم تمرکز گردد. همین موضوعات باعث شده تا محققین در تدارك انواع دیگر انرژي ها (انرژي هاي پاك تجدیدپذیر)براي جایگزینی انرژي هاي فسیلی باشند.امروزه به نظر می رسد که توسعه پایدار و مفاهیم آن به خوبی با اهداف و مقاصد معماري و شهر سازي نوین سازگار بوده و می تواند به عنوان عاملی مؤثر جهت تحقق اهداف پایداري مطرح شود. در سال هاي اخیر بیانیه ها و مقالات متعددي در زمینه اصول معماري سبز توسط محققان مختلف در سراسر دنیا به رشته تحریر درآمده است .

سید علی سیدیان نیز در مقاله کاربرد مصالح هوشمند در معماري آینده ؛ گامی به سوي معماري پایدار ؛ یکی از جدیدترین این مصالح و تکنولوژیها ، مصالح هوشمند هستند. مصالح هوشمند ، مصالحی هستند که سعی در تطابق با شرایط محیطی دارند و بر اثر تغییرات محیط، واکنش نشان میدهند. با کمک مصالح هوشمند، بناهاي آینده بناهایی هستند که قادر خواهند بود رنگ، اندازه و شکل خود را در تبادل با محیط پیرامون خویش تغییر دهند. در نگرش طراحی ساختمانهاي پایدار، از چنین مصالح پربازدهی که ماهیتی سازگارتر با محیط زیست داشته و سبب افزایش عمر مفید ساختمان میشود ، استفاده میشود.  

تعریف واژه ها و مفاهیم

مصالح هوشمند

مصالح هوشمند یک اصطلاح جدید براي مصالح و فرآورده هایی است که توانایی درك و پردازش رویدادهاي محیطی را داشته و نسبت به آن واکنش مناسب نشان می دهند . به بیان دیگر این مصالح قابلیت تغییرپذیري داشته و قادرند شکل ، فرم ، رنگ و انرژي درونی خود را به طرز برگشت پذیر در پاسخ به تاثیرات فیزیکی و یا شیمیایی محیط اطراف تغییر دهند . اگر مصالح را به سه گروه مصالح غیر هوشمند ، نیمه هوشمند و هوشمند طبقه بندي کنیم ، گروه اول یعنی مصالح غیر هوشمند ویژگی خاص بالا را ندارند ، نیمه هوشمندها تنها قادرند در پاسخ به تاثیرات محیطی شکل و فرم خود را براي یک بار یا مدت زمان اندکی تغییر دهند اما در مصالح هوشمند این تغییرات تکرارپذیر و قابل برگشت خواهد بود [3]

 تواناییهاي مصالح هوشمند

مصالح هوشمند ، با تعریف مصالح مهندسی شده که نسبت به محیط خود عکس العمل هوشمندانه دارند ، تبدیل به یکی از موضوعات داغ دنیاي فناوري امروز شده اند . بسیاري از معماران اکنون در حال تصور سطوح ساختمان ، دیوارها و نماهاي ایجاد شده توسط مصالح هوشمند می باشند که شاید این مصالح بطور اتوماتیک طراحی خود را بهینه سازي کنند و از یک جــــعبه بی روح تبدیل به یک موجود تعاملی شوند.

معماران بطور مفهومی سعی در قرار دادن مصالح هوشمند در کنار مصالح ساختمانی سنتی دارند . مصالح هوشمند ، اختلاف زیادي با مصالح عادي ساختمانی دارند . مصالح ساختمانی استاندارد ایستا هستند و قرار است که در مقابل نیروهاي ساختمانی مقاومت کنند ، ولی مصالح هوشمند بطور پویا بوده و در پاسخ به جریانات انرژي عمل می کنند . این نکته بسیار مهمی است که باید به آن توجه شود چون نمایش عادي ما از معماري توسط مصالح ایستا انجام می گیرد .

 با مصالح هوشند ، ما باید روي آنچه که از ماده هوشمند انتظار داریم ، تمرکز کنیم ، نه روي شکل و ظاهر آن . درك مصالح هوشمند باید فراتر از درك ساده خصوصیات مصالح باشد . معمار باید فیزیک درونی و شیمی اولیه ارتباطی ماده را در پاسخ به محیط بیرونی خود ، بشناسد و در بکارگیري مناسب آن فرمان لازم را در اختیار مصالح قرار دهد تا با عکس العمل مناسب در برابر تغییرات شاهد کیفیت بهتر بنا باشیم . ازآنجا که مسئله امروز شهرهاي ما حفظ محیط زیست با طراحی همساز با آن است ، توجه به ساخت بناهاي همساز با محیط از مهمترین اولویتهاي طراحان است.